Sofie Sergeant trapte de dag af met een keynote over bouwen aan zachte overgangen tussen basisschool en middelbare school. Zij is bijzonder lector Inclusie en Veerkracht in het Onderwijs aan de Hogeschool Utrecht, verbonden aan het Lectoraat Jeugd en het Instituut voor Onderwijs en Orthopedagogiek (IvOO).
In haar lezing stond ze stil bij de rol van de leraar en het belang van nieuwsgierigheid. Uit onderzoek blijkt dat 150 leraren aangeven niet meer te leren in de praktijk. Terwijl blijven leren en nieuwsgierig zijn een belangrijk onderdeel is van het leraarschap. Sofie pleit daarom voor het introduceren van een hoofdstuk ‘ik weet het niet’ in de lerarenopleiding. Het gaat om samenwerking en het opzoeken van leerlingen en ouders als belangrijke partners. Werkenderwijs een weg vinden, lef hebben en durven vertoeven in ingewikkeldheid. Wat je vaak ziet is dat kinderen worden weggeduwd als het moeilijk wordt. Maar voor inclusief onderwijs geldt dat we het met elkaar moeten doen. ‘It takes all the children to raise a village’.
Passend onderwijs gaat uit van twee soorten kinderen: kinderen die passen in het systeem en kinderen die niet passen in het systeem. Maar: we moeten de context en het systeem aanpassen, niet de kinderen. Zo beweeg je naar inclusief onderwijs. Sofie noemde het voorbeeld van de koptelefoon in de klas: waarom hebben zoveel kinderen tegenwoordig een koptelefoon nodig? We zouden iets moeten doen met het organiseren van stilte in de klas. Je verandert op die manier de casus: zoek geen oplossing voor de individuele leerling, maar voor de context zodat iedere leerling daarbinnen kan gedijen.
Voorbeeld uit presentatie van Sofie Sergeant over het aanpassen van de context
De Cirkel van Veerkracht (Circle of Courage, Brendtro, 2006) leert dat elk mens vier universele behoeftes heeft:
Taal is binnen dit alles ook belangrijk: taal is de voorloper van het handelen. Hoe spreken we over en met leerlingen? Wat we tegenwoordig zien is dat kinderen hun label worden. 70% van de studenten zeggen dat ze minstens één label hebben. Dat is zorgwekkend. We moeten de walk of shame vermijden. Elk kind volgt diens eigen pad, waarin kinderen mogen falen, ontdekken, proberen, twijfelen, leren en groeien.
Na de keynote volgde een panel bestaande uit Martijn Sanders (directeur Kansengelijkheid en Onderwijsondersteuning bij OCW), Annet Dries (vice-voorzitter PO-Raad), Joany Krijt (vice-voorzitter VO-raad), Sofie Sergeant, Willem Baumfalk (voorzitter Stichting Voortgezet Onderwijs Kennemerland) en Daniël Kolpa (schoolleider Onderwijsroute 10-14 Zwolle).
Leerling Puck zou ook deelnemen aan het panel, maar hij was helaas ziek. Daniël Kolpa verwoordde zijn inbreng:
“Op de basisschool moest ik wekelijks bij de directeur komen. Ik was nog niet klaar voor de middelbare school. Ik wil graag in de autotechniek werken. Wat ik leuk vind aan 10-14, is dat ik eindelijk kan werken aan echte projecten. Ook is er coaching in een kleiner clubje en mag ik mijn mening geven.”
Gemene deler in het panel was dat allerlei zaken zoals brede brugklassen, later selecteren, de experimentregeling teambevoegdheid, etc. vooral gaan om pleisters plakken. We zouden toe moeten naar een ander onderwijssysteem. Het huidige systeem is er niet voor alle kinderen. Eigenlijk is 10-14 in die zin een systeeminterventie. De opdracht aan de gehele onderwijssector is om de verbreding, samenwerking en verbinding op te zoeken.
Enkele punten uit het panel:
Na de lunch werden de eerste schoolportretten formeel overhandigd aan de scholen Academie Tien, Tienercollege Noordoostpolder en Fourteens. In de serie schoolportretten gaan we langs bij de aangesloten initiatieven van het Lerend Netwerk 10-14 Onderwijs. Wat kenmerkt de school? Hoe ziet de bestuurlijke samenwerking eruit? Hoe wordt het onderwijs vormgegeven? En wat zijn de ambities? Binnenkort volgen ook schoolportretten van Onderwijs 10-14 Houten en Perspectief 10-14.
In breakout sessies gingen de deelnemers vervolgens dieper in op verschillende onderwerpen. Van het opzetten van een 10-14 initiatief tot het differentiëren in heterogene groepen. Van brede samenwerking in de regio om later selecteren mogelijk te maken tot de nieuwe kerndoelen. Van het opleiden van leraren voor 10-14 onderwijs tot de (bestuurlijke) keuzes die je maakt wanneer het moeilijk gaat met een 10-14 initiatief.
Ook werd deze dag afscheid genomen van Frank Evers die drie jaar lang projectleider was van het Lerend Netwerk 10-14 Onderwijs.
Aan iedereen die een bijdrage leverde en aanwezig was: bedankt!
We zijn een netwerk van scholen die 10-14 onderwijs aanbieden. We vinden het belangrijk dat leerlingen de overstap naar het vervolgonderwijs kunnen maken op een voor hen passend moment. Dit vergroot namelijk de ontwikkelingskansen van leerlingen. Lees meer...
